Barnoota Dhukkubsattootaa

Barreeffamoota Barnoota Dhukkubsattootaa

Barreeffamoota barnoota dhibee kaansarii ragaa irratti hundaa'an, dhukkubsattootaa fi maatii Itoophiyaa fi Afrikaa Bahaa keessaatiif, qajeelfamoota NCCN Dhukkubsattootaaf®, ASCO, ASTRO, NCI, ACS fi gorsa WHO irratti kan hundaa'an.

Gosoota dhibee kaansarii hunda Waliigalaa / Hubannoo Dhibee Kaansarii Harmaa Dhibee Kaansarii Afaan Gadameessaa Dhibee Kaansarii Mar'imaanii fi Boolla Qalbii Liimfoomaa Hoojkiin-Hin-Taane Dhibee Kaansarii Dhiigaa (Lukeemiyaa) Dhibee Kaansarii Pirostaatii Dhibee Kaansarii Sombaa Dhibee Kaansarii Tiruu Dhibee Kaansarii Garaachaa Dhibee Kaansarii Tayiroyidii Dhibee Kaansarii Gadameessa Hanqaaquu (Ovarii) Dhibee Kaansarii Mataa fi Morma
⚕️
Wabii Yaalaa Barreeffamoonni hundi qajeelfamoota NCCN dhukkubsattootaaf® fi gorsa WHO yeroo ammaa irratti hundaa'anii haala tajaajila fayyaa Itoophiyaatiif qophaa'an. Kaayyoo barnootaa qofaaf kan oolanii fi gorsa ogeessa fayyaa dandeettii qabuu bakka hin bu'an.
Garee Keenya Irraa

Barreeffamoota Garee Sile Cancer

Hunda Barnoota Dhukkubsattootaa Hubannoo Ittisaa fi Qorannoo Yaalii fi Miidhaa Cinaa Jireenya Kaansarii Booda fi Deeggarsa Oduu fi Taateewwan
Ramaddii kana keessa hanga ammaatti barreeffamni hin jiru.
Barreeffamoota Wabii

Mana Kitaabaa Barnoota Dhukkubsattootaa

Dhibee Kaansarii Harmaa
The most common cancer in Ethiopian women — early detection saves lives
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii harma dubartootaa keessatti Itoophiyaa keessatti dhibeen kaansarii baay'ee mul'atu dha
  • › Tilmaama %65–75 taphattoota Itoophiyaa keessaa sadarkaa dhumaa irratti (III ykn IV) adda baafamu
  • › Yeroo sadarkaa I ykn II irratti qabametti carraan lubbuun hafuu haalaan ol'aana
Kutaalee 7 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Afaan Gadameessaa
Largely preventable — HPV vaccination and screening save lives
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii Morma Garaa (cervical cancer) sababa du'a dhibee kaansarii duraan lammaffaa dubartootaa Itoophiyaa keessaatti
  • › Tilmaaman hunda irraa 100% dhihoo ta'an sababa dhibee HPV (Human Papillomavirus) yeroo dheeraa tursiisaan dhufa
  • › Dubartoonni Itoophiyaa keessaa %4 qofa yeroo ammaa qorannoo morma garaa gochaniiru — lakkoofsi kun dabaluu barbaachisaa dha
Kutaalee 7 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Mar'imaanii fi Boolla Qalbii
The most common cancer in Ethiopian men — dietary habits and early screening matter
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii dhangala'aa fi qubaa dhiirota Itoophiyaa keessatti dhibee kaansarii baay'ee mul'atu dha
  • › Itoophiyaa keessatti dhukkubbiin kun dabalaa jira, kunis qooda tokko nyaata jijjiiramaatiin kan dhufudha
  • › Dhibee kaansarii dhangala'aa fi qubaa hedduun poliipoota irraa guddatan - biqiltuuwwan xixiqqoo qormaata kaansarii ta'uun dura argamuu fi baafamuu danda'an
Kutaalee 7 Barreeffama Dubbisaa →
Liimfoomaa Hoojkiin-Hin-Taane
A cancer of the lymph system — often highly treatable when detected early
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii Non-Hodgkin lymphoma (NHL) salphaasootaa (dhiiga adii) kan sirna limphaatik keessaa ka'a
  • › NHL dargaggoota fi namoota humna falmii dhubbaa dadhaboo qaban (namoonni HIV qaban dabalatee) keessatti baay'ee mul'ata
  • › Gosoonni NHL 60 ol jiru; kan baay'ee beekamu Diffuse Large B-Cell Lymphoma (DLBCL) jedhama
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Dhiigaa (Lukeemiyaa)
A cancer of the blood — affecting children and adults across Ethiopia
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii Luukiimiyaan daa'imman Itoophiyaa keessatti dhibee kaansarii jalqabaa fi dargaggoota keessattis dhibee kaansarii beekamaa dha
  • › Kun dhibee kaansarii dhiiga fi lafee buusaa kan ta'e yoo ta'u, sel'oota dhiiga adii hin baratamne itti uumamu dha
  • › Acute Lymphoblastic Leukemia (ALL) daa'imman keessatti gosa baay'ee beekamaa dha; Acute Myeloid Leukemia (AML) immoo namoota ga'eessa keessatti
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Pirostaatii
Common in older men — understanding your options and when to seek help
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii Proosteetii dhibee kaansarii dhiirota jaarsolii keessatti baay'ee mul'atu guutuu Itoophiyaa fi Afrikaa Bahaa keessatti
  • › Yeroo baay'ee suuta jedhuun guddataa fi mallattoo hin kennuu hanga guddatee ol ka'utti
  • › Qorannoo dhiigaa PSA (Prostate Specific Antigen) dhibee kaansarii proosteetii daftee adduun gargaaruu danda'a
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Sombaa
Early detection is key — know the symptoms and risk factors
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii sombaatti 5ffaa kan baay'ee mul'atu Itoophiyaa keessatti yoo ta'u, mul'achuun isaa dabalaa jira
  • › Dhibee Kaansarii sombaatti irra caalaan sadarkaa ol'aanaa irratti kan adda ba'u yoo ta'u, mallattooleen yeroo duraan mul'achuu jalqabu
  • › Tamboo xuuxuun sababni guddaa addunyaa guutuutti yoo ta'u, garuu dhibeen kaansarii sombaatti warra tamboo hin xuuxne irrattis baay'ee mul'ata
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Tiruu
Closely linked to hepatitis B and C — prevention and early detection matter
Dhugaawwan Ijoo
  • › Hepatocellular carcinoma (HCC) gosa dhibee kaansarii tiruu jalqabaa kan baay'ee mul'atu Itoophiyaa keessatti
  • › Itoophiyaan dhibee Hepatitis B baay'ee qabdi (hanga populaashinii %8) — kun sababni guddaan dhibee kaansarii tiruutti
  • › Cirrhosis (tiruu cita'uu) sababii kamiyyuu irraa kan dhufu carraa dhibee kaansarii tiruu haalaan dabala
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Garaachaa
H. pylori infection is the key modifiable risk factor — early symptoms matter
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii garaa (gastric) dhiirota Itoophiyaa keessatti baay'ee mul'ata akkasumas infekshinii H. pylori waliin hidhata cimaa qaba
  • › Baakteeriyaan H. pylori Itoophiyoota hedduu infekteessa — qormaataa fi yaalii H. pylori gochuun balaa dhibee kaansarii garaa hir'isa
  • › Dhibee kaansarii garaa yeroo baay'ee booda adda baafama sababiin isaas mallattooleen jalqabaa ifa hin taanee fi addatti hin mul'atan
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Tayiroyidii
Usually slow-growing and highly curable — know the signs
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii tiraaydii dubartootatti baay'ee mul'ata, yeroo dafee argametti garuu dhibee kaansarii hunda keessaa kan baay'ee fayyuu danda'uu dha
  • › Kaansiir tiraaydii gosa papillary - kan baay'ee mul'atu - qormaata waliin waggoota 10f keessatti namni 95% ol ni jiraata
  • › Hanqina aayoodiin (tulluu Itoophiyaa keessa baay'ee mul'ata) dhibee kaansarii tiraaydii tokko tokkoof sababa mijatuu ta'uu danda'a
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Gadameessa Hanqaaquu (Ovarii)
The 3rd most common cancer in Ethiopian women — listen to your body
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee Kaansarii mudhidhaa hantuuwwanii keessaa sadaffaa Itoophiyaa keessatti dubartootatti argamu dha
  • › Akka 'ajjeesaa calqabaa' jedhamuuf kan ta'e yeroo jalqabaa mallattoolee hin agarsiisuudhaaf
  • › Gara %75 rakkoolee kana keessaa Stage III ykn IV irratti adda baafamu, yeroo dhibeen kun mudhidhaa hantuuwwaniirraa fagaatee facaasuu dha
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →
Dhibee Kaansarii Mataa fi Morma
Oral, throat, and laryngeal cancers — tobacco and alcohol are the main risk factors
Dhugaawwan Ijoo
  • › Dhibee kaansarii mataa fi morma keessatti kaansarii afaanii, qoonqoo (pharynx), mana sagalee (larynx), sammuu bishaan afaanii, fi thyroid of dabalata
  • › Tamboo (xuuxamuu fi caamuu) fi daadhii wayinii sababoota balaa gurguddoo ta'an - walitti makamuu isaanii balaan hanga 100 dachaa dabalata
  • › Dhukkuba HPV sababni kaansarii qoonqoo oropharyngeal jedhamuuf guddachaa jiru, keessumaa namoota tamboo hin fayyadamnetti
Kutaalee 6 Barreeffama Dubbisaa →

Waa'ee Barreeffamoota Kanaa

Barreeffamoonni barnoota dhukkubsattootaa kunneen Dr. Jilcha D. Feyisa fi garee Sile Cancer'n kan qophaa'an yoo ta'u, qajeelfamoota NCCN Dhukkubsattootaaf®, odeeffannoo dhibee kaansarii WHO fi pirotokoolii yaalii kaansarii Ministeera Fayyaa Federaalaa Itoophiyaa irratti hundaa'u. Qabiyyeen hundi sirrummaa isaa fi haala yaalaa Itoophiyaatiif mijaa'ina isaatiif ni sakatta'ama.

💬 Gaaffii Gaafadhaa 📚 Mana Kitaabaa Dhibee Kaansarii
12
Gosoota Dhibee Kaansarii Haguugaman
NCCN
Madda Qajeelfamaa
WHO
Sadarkaa Addunyaa
Bilisa
Yeroo hunda